0

Unia Europejska przeciwko kartelom bezprawnie zawyżającym ceny towarów i usług

Nadchodzą nowe możliwości dochodzenia swoich praw, w tym skuteczniejszego egzekwowania  odszkodowań od nieuczciwych przedsiębiorców, którzy naruszają przepisy prawa konkurencji. Do tej pory poszkodowani – zarówno konsumenci jak i przedsiębiorcy – którzy płacili znacznie większą kwotę za dany towar lub usługę wskutek zawiązania przez nieuczciwych przedsiębiorców zabronionego kartelu zawyżającego ceny lub dzielącego rynek, byli często skazani na kosztowną i mało skuteczną walkę w dochodzeniu swoich praw na mocy obowiązujących przepisów.

Wynika to z faktu, że dochodzenie roszczeń odszkodowawczych w sprawach z zakresu prawa konkurencji jest znacznie utrudnione. Powodem tego jest konieczność wykazania wysokości poniesionej szkody, która w bardzo dużym stopniu zależy od szczegółowości ustalenia stanu faktycznego, wymagającego niejednokrotnie zastosowania złożonych modeli ekonomicznych. Wiązało się to z ponoszeniem przez poszkodowanych dużych kosztów postępowania, a także ograniczone było barierą w postaci braku niezbędnych dokumentów do jej wykazania, znajdujących się w rękach przedsiębiorców.

Naprzeciw powyższym trudnościom wyszły Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej, które przyjęły dyrektywę nr 2014/104/UE z dnia 26 listopada 2014 r. w sprawie niektórych przepisów regulujących dochodzenie roszczeń odszkodowawczych z tytułu naruszenia prawa konkurencji państw członkowskich i Unii Europejskiej, objęte przepisami prawa krajowego. Wprowadza ona instytucję tzw. private enforcement, czyli specjalnego trybu postępowania, znacząco ułatwiającego poszkodowanym dochodzenie odszkodowania od przedsiębiorców zawierających zakazane porozumienia.

Istota private enforcement sprowadza się do wprowadzenia pewnych modyfikacji w stosunku do klasycznego postępowania odszkodowawczego. Pierwszą z nich jest możliwość dochodzenia odszkodowania przez każdy podmiot, który wskutek działań nieuczciwego przedsiębiorcy poniósł szkodę. Tym samym z powództwem może wystąpić zarówno nabywca bezpośredni (np. partner handlowy), jak i pośredni (np. konsument) danego towaru lub usługi. Bez znaczenia przy tym jest czy organy ochrony konkurencji wszczęły już przeciwko nieuczciwemu przedsiębiorcy postępowanie antymonopolowe. Oznacza to, że poszkodowany uprawniony jest do dochodzenia swoich praw w sądzie zarówno przed, w trakcie, jak i po wszczęciu postępowania przez organ antymonopolowy.
Dyrektywa wzmacnia także pozycję dowodową poszkodowanego. Przyjmuje szereg domniemań prawych, ułatwiających realizację tego celu. Dotyczy to m.in. domniemań, w świetle których naruszenie prawa konkurencji przez nieuczciwego przedsiębiorcę jest bezpośrednią przyczyną powstania szkody u poszkodowanego, a także, iż wskutek działań nieuczciwego przedsiębiorcy zawyżona cena została przerzucona przez nabywcę bezpośredniego lub pośredniego na dalszego nabywcę.

Dyrektywa wprowadza również możliwość udostępnienia poszkodowanemu – pod nadzorem sądowym – dokumentów przedsiębiorcy, od którego poszkodowany dochodzi odszkodowania. Równocześnie w przypadku nieujawnienia tychże dokumentów, sąd uprawniony będzie do nakładania kar na nieposłusznych przedsiębiorców. Poszkodowany będzie mógł żądać udostępnienia mu materiału dowodowego z zakończonego już postępowania antymonopolowego prowadzonego przez organ antymonopolowy, które stwierdzi naruszenie prawa konkurencji przez przedsiębiorcę.

Zmiany obejmować będą także terminy przedawnienia roszczeń z tytułu naruszenia prawa konkurencji. Zgodnie z dyrektywą bieg terminu przedawnienia nie będzie rozpoczynał się zanim nie ustanie naruszenie prawa, ani zanim poszkodowany nie dowie się o takim naruszeniu. Co więcej, termin przedawnienia ulegnie zawieszeniu na okres trwania czynności podejmowanych przez organy antymonopolowe i nie będzie mógł skończyć się wcześniej niż przed upływem roku od dnia wydania ostatecznej decyzji w tym postępowaniu.

Co powyższa dyrektywa oznacza dla poszkodowanych?

Dzięki nowej Dyrektywie konsumenci i przedsiębiorcy poszkodowani wskutek działań nieuczciwych partnerów handlowych, będą mogli liczyć na skuteczniejsze dochodzenie odszkodowań, które do tej pory były poza ich zasięgiem. Oznacza to, iż konsumenci i przedsiębiorcy nie będą musieli godzić się na dyktat członków kartelu, rażąco zawyżającego ceny danego towaru lub usługi. Ponadto Dyrektywa powinna również oddziaływać prewencyjnie na potencjalnych nieuczciwych przedsiębiorców. Zmusi ich bowiem do dokładnego przemyślenia czy w rzeczywistości opłacalne jest dla nich zawieranie bezprawnego kartelu i narażanie się tym samym na nie tylko na finansowe sankcje administracyjne, ale również skuteczne pozwy cywilne.

Autor: Krzysztof Cyran, aplikant radcowski Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy

Print Friendly, PDF & Email

admin

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *