0

Promocje w placówkach i ich zgodność z prawem

Akcje promocyjne należy planować z rozmysłem, ponieważ ich realizacją mogą interesować się nie tylko konsumenci, ale również konkurenci i organy administracji państwowej. Tymczasem,  przeprowadzenie akcji promocyjnej niezgodnie z prawem zamiast przynieść wzrost sprzedaży, może przynieść niepożądane dla przedsiębiorcy skutki.

CZYM JEST PROMOCJA
Prawo polskie nie przewiduje uniwersalnej definicji pojęcia „promocja”. Dla przejrzystości poniższego artykułu jako „promocja” będą rozumiane „działania zmierzające do zwiększenia popularności jakiegoś produktu lub przedsięwzięcia” , będące wyjątkiem od normalnej oferty danego przedsiębiorcy. Może to być obniżka ceny, korzyści dla klientów polecających dalej towary przedsiębiorcy, wszelkie „gratisy” do przedmiotu zakupu itp.
Co do zasady promocje są traktowane podobnie jak standardowa oferta przedsiębiorcy. Jednak istnieją pewne odrębności, wynikające ze specyfiki promocji. Zostaną wskazane poniżej, z uwzględnieniem ważnego czynnika dla oceny ich zgodności z prawem, tj. czy oferta jest kierowana do konsumentów  czy przedsiębiorców.

DOTARCIE DO ODBIORCY
Ogólne informacje o promocji, co do zasady, są traktowane nie jako wiążąca dla przedsiębiorcy oferta, lecz jako reklama będącą zaproszeniem do zawarcia umowy. Jeśli przedsiębiorca chce skonstruować bardziej szczegółowe zasady akcji – powinien je określić w regulaminie. Regulamin, który jest dla odbiorców łatwo dostępny, będzie dla nich wiążący. Wyjątkiem od tej zasady jest sprzedaż konsumencka, gdy zakup jest poważniejszy, „niecodzienny”. Wtedy regulamin powinien być doręczony konsumentowi przed zawarciem umowy, by go wiązał.
Kierowane wyłącznie do przedsiębiorców informacje o promocji – gazetki, plakaty, itp. – mogą mieć niemal dowolną formę. Gdy promocja kierowana jest do konsumenta, prawo nakłada na organizatora promocji obowiązek przedstawienia wszelkich informacji o niej w sposób odpowiadający rzeczywistości i jasny. Niedochowanie tych zasad może skutkować uznaniem akcji organizatora za „działanie wprowadzające w błąd” rozumiane jako powodujące lub mogące powodować „podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął” , co skutkuje powstaniem po stronie konsumenta roszczeń przeciwko przedsiębiorcy, w tym uprawnienia do żądania usunięcia skutków takiego działania oraz uprawnienia do żądania naprawy powstałej szkody.
Niedopuszczalne jest, np. manipulowanie informacją o cenie, przez podkreślanie „obniżki cen” podczas gdy cena promocyjna była w istocie wyższa niż cena sprzed promocji.

TREŚĆ PROMOCJI
Przedsiębiorca korzystający z promocji powinien dokonać szczegółowej analizy zasad promocji, ponieważ prawo polskie zapewnia mu jedynie podstawową ochronę. Jeśli przedsiębiorca-klient źle zrozumiał treść regulaminu promocji, a pomimo błędu dał się jej skusić, to będzie mógł się uchylić od jego skutków jeśli błąd został wywołany przez organizatora promocji albo gdy ten ostatni wiedział o błędzie lub mógł z łatwością go zauważyć. Dodatkowo musi to być obiektywnie na tyle poważny błąd, że gdyby przedsiębiorca-klient w nim nie tkwił, to nie przystąpiłby do promocji. Ewidentnie żartobliwe wyolbrzymienia nie powinny być traktowane jako wprowadzanie w błąd.
Regulamin złożonych promocji dla konsumentów musi być jasny i klarowny dla konsumenta, który przeciętnie jest odbiorcą danych produktów. W końcu – również i informacje zawarte w regulaminie muszą mieć pokrycie w obiektywnej rzeczywistości. Jeśli konsument miałby jakiekolwiek wątpliwości – przedsiębiorca jest obowiązany do wyjaśnienia postanowień regulaminu promocji, zaś postanowienia niejednoznaczne są interpretowane na korzyść konsumenta. Ponadto informacje zawarte w regulaminie również mogą być uznane za działanie wprowadzające konsumenta w błąd.
Należy podkreślić, że umowa zawarta w ramach promocji – niezależnie od powodów szczególnej oferty przedsiębiorcy – stanowi umowę cywilnoprawną podlegającą wszelkim przepisom chroniącym konsumentów (np. ochrona przy niezgodności towaru z umową, konieczność właściwego oznakowania produktu i ceny). Dlatego też niedopuszczalne jest np. wyłączenie w regulaminie oferty promocyjnej spod reklamacji lub informowanie, że produkty w uszkodzonych opakowaniach nie podlegają ochronie prawnej. Oczywiście powyższe nie ma zastosowania do dodatkowych świadczeń oferowanych przez sprzedawcę (np. prawo do wymiany albo zwrotu niewadliwego towaru).

OGRANICZENIA CO DO FORMY I PRZEDMIOTU
Co do zasady, organizator promocji może swobodnie kształtować jej kształt i przedmiot. W przypadkach szczególnych prawo ogranicza jednak tą swobodę. Ze względu na interes konsumentów niedozwolone są promocje określonych produktów, takich jak produkty tytoniowe, napoje alkoholowe (z wyjątkiem piwa oraz promocji w hurtowniach i lokalach, gdzie można je spożywać na miejscu) czy przedmioty do karmienia niemowląt. Przykładowo, organizowanie wbrew zakazowi konkursu promującego zakup napoju alkoholowego w sklepie osiedlowym może skutkować postępowaniem karnym i grzywną do 500 tys. zł.
Zabronione są także wszelkie promocje, które są sprzeczne z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształcają lub mogą zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu, np. powodujące u konsumenta przekonanie, że nabywając określony produkt otrzyma nagrodę, która w rzeczywistości zależy od dalszych warunków lub nie istnieje.

LOTERIA PROMOCYJNA A KONKURS
Problemem natury prawnej, z którym spotykają się przedsiębiorcy, jest rozróżnienie czy planowana akcja promocyjna jest loterią promocyjną czy konkursem promocyjnym. Różnica ta jest o tyle istotna, że loteria pociąga za sobą szczególne obowiązki.
Loteria promocyjna to gra losowa, polegająca na nabyciu przez klienta towaru lub innego dowodu udziału w grze, przez co bez dalszych płatności bierze on udział w loterii z nagrodami rzeczowymi lub pieniężnymi. Wynik loterii zależy od przypadku, a reguły gry określa regulamin.
Konkurs polega na tym, że jego organizator wskazuje (na ogół w regulaminie) co należy wykonać, aby uzyskać nagrodę. Organizator może określić, że nagroda przysługuje za najlepsze dzieło lub czynność, zaś ocenę pozostawić bądź sobie, bądź wskazanym osobom (np. jury). W takim wypadku organizator musi wskazać termin ubiegania się o nagrodę – w razie jego braku prawo do nagrody ma każdy, kto spełni warunki konkursu, a gdy jest jedna nagroda – pierwszy, który się zgłosił.
Tym co różni obie formy promocji jest element losowości. Dla przykładu: przedsiębiorca organizuje „konkurs wiedzy”, w którym uczestniczą jego klienci, a warunkiem wygranej jest najszybciej wysłana prawidłowa odpowiedź. Jeśli system rejestracji odpowiedzi może wpływać na kolejność zgłoszeń, wynik „konkursu” zależy od przypadku i należy uznać go za loterię promocyjną.

ODPOWIEDZIALNOŚĆ ADMINISTRACYJNA
Wskazane w niniejszym artykule rodzaje naruszeń praw konsumentów mogą zostać uznane przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. W takim wypadku organizatorowi promocji grozi kara pieniężna nawet do 10% przychodów.

ROZWAGA I SKUTECZNOŚĆ
Co do skuteczności handlowej promocji nie trzeba nikogo przekonywać. Przed organizacją działań promocyjnych zalecane jest, by pochylić się nad prawnymi ograniczeniami organizacji promocji. Czas poświęcony na to działanie przed przeprowadzeniem akcji pozwoli na sprawne i zgodne z prawem przeprowadzenie promocji.

Print Friendly

admin

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *